اصفهان

آخرین ماه تابستان، موسم اختتام برنامه ها و پروژه های متعدد و برنامه ریزی برای فعالیت های جدید در شش ماهه دوم سال بود. حج و نذرآب به پایان رسیدند، برخی پروژه ها افتتاح شدند  و اربعین و سال تحصیلی جدید خودشان را به ما نزدیک کردند.

روز سپیدپوشان داوطلب

اول شهریور روز پزشک بود. ما در جمعیت هلال احمر از خدمات داوطلبانه آنها بسیار استفاده می کنیم. به همین خاطر هم بر خود لازم دانستم تا در پیامی از همکاری صمیمانه آنها در طول یکسال گذشته قدردانی کنم. در این پیام آمده بود:

«پزشکان داوطلب، نماد افتخار جمعیت هلال احمر در تسکین آلام بشری هستند و حضور خستگی‌ناپذیر آنان در زمان امدادرسانی به آسیب‌دیدگان حوادث، ظهور حقیقی یکی از اهداف مهم هلال احمر یعنی «حمایت از زندگی و سلامت انسان‌ها» است که باعث تحکیم اعتماد مردم به این جمعیت عام‌المنفعه شده است.

خدمات خالصانه پزشکان داوطلب هلال احمر در هر زمان و مکان، از عتبات عالیات و جوار حرم امن الهی تا روزهای سخت حوادث طبیعی و اوقات اتحاد ملی در طرح‌های بشردوستانه، نشان‌دهنده خلوص نیت جامعه پزشکان است که داوطلبانه هلال احمر را برای خدمت به مردم انتخاب کرده‌اند.

امسال در حالی روز پزشک را گرامی می‌داریم که اکنون صدها تن از کادر پزشکی و پزشکان داوطلب جمعیت هلال احمر در موسم حج ابراهیمی شبانه‌روز به ضیوف الرحمن خدمت می‌کنند و مایه سرافرازی نظام و هلال احمر در بیرون مرزها هستند.

ضمن تبریک روز پزشک به تمامی پزشکان داوطلب و شاغل در جمعیت هلال احمر، از پروردگار متعال برای تمامی زحمتکشان عرصه سلامت، توفیق روزافزون مسئلت دارم.»

حاشیه ها علیه متن

اواخر مردادماه بازداشت رئیس سازمان تدارکات پزشکی، جمعیت هلال احمر را اسیر حاشیه هایی کرد. از همان زمان که اطلاع یافتم، پیگیر ماجرا شدم. نهادهای ذیربط ابهاماتی درباره واردات برخی داروها داشتند. در نهایت هم وی پس از دو هفته با قید وثیقه سه میلیارد تومانی آزاد شد. و از آنجا که ادامه حضور دکتر فرجی در این سمت به صلاح نبود، دکتر صفاریه که از مدیران جمعیت هلال احمر است را به جای ایشان به عنوان سرپرست منصوب کردم. خوشبختانه با همکاری نهادهای قانونی و ادای توضیحاتی که به کارشناسان پرونده داشتیم، روند قضایی به حالت عادی بازگشت. قطعا امکان اعمال نادرست از هر کسی و در هرجایی وجود دارد و ما هم هیچ گاه از عمل خلاف قانون دفاع نمی کنیم و هروقت و در هر کجا که این اعمال نادرست معلوم و اثبات شود با قدرت و با همکاری نهادهای قانونی با آن مقابله خواهیم کرد.

در این میان آنچه که باعث تاسف همه ما شد این بود که این اتفاق متاسفانه با تلاش برخی در داخل و خارج حاشیه بردن فعالیت های هلال احمر در متن ماجرا قرار گرفت. انواع و اقسام اخبار کذب علیه هلال احمر ساخته شد و با بزرگنمایی و برچسب زنی های متعدد سعی کردند تا خدمات این نهاد دلسوز تحت الشعاع این حاشیه ها قرار بگیرد. در شهریور ماه از این بابت روزهای سختی داشتیم – که انشاالله در آینده اگر فرصت مناسبی پیش آمد زوایای پنهان آن را بازگو خواهم کرد-  اما به لطف خدا و کمک همه همکاران دلسوز توانستیم از موج خروشان این حاشیه ها هم عبور کنیم و مجددا فضای این جمعیت امدادی را به حالت عادی برگردانیم.

در همین جا لازم است تا برخی از نکاتی را که در مصاحبه ام با خبرنگار خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران در همین باره داشتم، مرور کنم:

سازمان تدارکات پزشکی همیشه بازوی مهمی برای جمعیت هلال احمر و نظام سلامت کشور بوده است. با این حال احتمال تخطی از قوانین و یا تخلف در آن مثل هر نهاد دیگری خصوصا در این شرایط ویژه و پس از تحریم ها در کشور می تواند وجود داشته باشد که چنانچه منجر به وقوع جرم شود می توان از طریق دادگاه و قوه قضاییه به آن ورود کرد.

سازمان تدارکات پزشکی تنها بخش کوچکی از جمعیت هلال احمر را تشکیل می دهد و ابهامات و یا اتهامات موجود هم هنوز به اثبات نرسیده ولی متاسفانه شاهد آن هستیم که شایعات و بداخلاقی های فراوانی بعد از آن شکل گرفت که نشان از نیات و اهدافی فراتر از جمعیت هلال احمر دارد.

جمعیت هلال احمر در سیل فروردین امسال بسیار خوش درخشید و توانست آبرو و اعتباری را برای دولت و نظام در راستای خدمت به مردم پدید آورد. رکورد بی سابقه کمک های مردمی که اکنون بصورت نقدی از ۲۳۰ میلیارد تومان فراتر رفته نشانه ای از این اعتماد و اعتبار است. دقیقا همین موضوع دو گروه را دل آزرده ساخت. نخست کسانی که اغلب در داخل کمر همت برای تخریب دستاوردهای دولت بسته اند و دیگری گروهی که اغلب در خارج اعتماد مردم به نهادهای حاکمیتی را بر نمی تابند. باید این دستاورد و این اعتماد به یک بهانه ای تخریب می شد که خوشبختانه بهانه آن هم فراهم شد.

در مورد مدیران دو مجموعه بزرگ خودروسازی که صدها برابر سازمان تدارکات پزشکی هلال احمر گردش مالی دارند، شاهد آن بودیم که حرف و حدیثی به میان نیامد و کسی ادعا نکرد که مثلا وزیر مربوطه باید استعفا بدهد و فلان اتفاق باید بیفتد. اما همزمان با آنها رییس سازمان کوچکی در دل دریای بزرگ هلال احمر برای دو هفته بازداشت می شود و متاسفانه شاهد این حجم عظیم از خبرسازی ها و اخبار دروغ هستیم. همه اینها نشان می دهد که چیزی فراتر از پیوندی و هلال احمر در سیبل قرار دارد. آنها دستاوردهای دولت و اعتماد عمومی به نهادهای حاکمیتی را نشانه گرفته اند. هرجا اتفاق مثبتی رخ داد، بلافاصله با فعالیت های رسانه ای و به هر بهانه ای باید تخریب شود

همانگونه که بارها اعلام کرده ایم،‌ با وجود صداقت و درستکاری اکثریت قاطع اعضای هلال احمر،‌ همواره امکان برخی از اعمال نادرست وجود دارد که نه تنها به هیچ عنوان مورد تایید ما نیست، بلکه در هر زمانی که متوجه این موضوع شویم،‌ با حداکثر توان و با همکاری نهادهای قانونی به مقابله با آن می‌پردازیم تا محبوبیت این برند مردمی را حفظ کنیم.

نمایشگاهی در مجلس

نمایشگاه دستاوردها و فعالیت های جمعیت هلال احمر به مناسبت هفته دولت در مجلس شورای اسلامی برپا شد.در این نمایشگاه بیش از ۱۰۰ تصویر و ۷۰ اینفوگرافیک از خدمات جمعیت هلال احمر در عملیات مختلف از جمله ماموریت های زلزله کرمانشاه، سیل اخیر، بحران میانمار و همین طور فعالیت های تخصصی سازمان های داوطلبان، مرکز پزشکی حج و زیارت، سازمان جوانان، معاونت توانبخشی و.. در معرض نمایش نمایندگان مجلس و مراجعه کنندگان قرار گرفت.

در افتتاحیه این نمایشگاه که جمع زیادی از نمایندگان و در کنار آنها دکتر مسعود پزشکیان، نایب رئیس مجلس هم حضور داشت، شرکت کردم و همراه با آنها فعالیت های اخیر را به تماشا ایستادم.

همگام با آستان قدس رضوی

جمعیت هلال احمر و آستان قدس رضوی دو نهاد عام المنفعه هستند که در مسیر محرومیت زدایی فعالیت های برجسته ای انجام داده اند. لازم بود و هست تا با مشارکت یکدیگر بر حجم این فعالیت ها بیافزایند. در شهریور ماه فرصتی دست داد تا با مصطفی خاکسار قهرودی، قائم مقام تولیت آستان قدس رضوی کنار هم بنشینیم و درباره آغاز فصل جدیدی در همکاری‌های داخلی و بین‌المللی مابین جمعیت هلال‌احمر و آستان قدس رضوی در حوزه محرومیت زدایی گفتگو کنیم.

نتیجه این شد که با توجه به حوادث اخیر مانند سیل فروردین ماه، ‌زلزله، ‌خشکسالی و… و حضور هر دو مجموعه برای کمک به آسیب دیدگان، محرومیت زدایی در داخل و انجام فعالیت های انسان دوستانه در حوزه بین الملل به عنوان مثال حادثه کشمیر و حوادث مختلف در کشورهای اسلامی،‌ کارگروه مشترکی را برای ساماندهی به این امور به صورت مشترک در هر دو ارگان تشکیل دهیم تا ادامه این مسیر به سرعت تحقق یابد.

هفته دولت؛ از زنجان شروع شد

هفته دولت، فرصت جدیدی برای افتتاح پروژه هایی است که در سازمان های مختلف به نتیجه رسیده اند. امسال هم ۱۷ پروژه را در ۱۲ استان با اعتباری بالغ بر ۱۷ میلیارد تومان آماده کرده بودیم و برای افتتاح برخی از آنها حضورا شرکت کردم. مجتمع فرهنگی هلال زنجان از جمله این پروژه ها بود.

خوشبختانه این مجتمع در هفته دولت و با حضور دکتر حقیقی استاندار زنجان و سایر مسئولان این استان به بهره برداری رسید، سالنی که ۲۷ سال پیش ساخته شده بود و با فرسودگی زیاد دیگر امکان بهره برداری از آن وجود نداشت. با اعتباری بالغ بر سه میلیارد تومان توانستیم این مجموعه را بازسازی کنیم بطوری که هم اکنون بزرگترین مجتمع فرهنگی  این استان محسوب شده و امکان اکران فیلم های سینمایی را هم دارد.

در حاشیه مراسم افتتاح این مجتمع فرصتی هم پیش آمد تا از خانواده شهید دکتر شهریاری و مادر گرانقدر ایشان هم تقدیر کنم. تقدیری ساده در حاشیه این مراسم در هفته دولت، کمترین چیزی است که از عهده ما بر می آمد. امیدوارم جوانان هلال احمری با الگو گرفتن از زندگی این دانشمند شهید، در مسیر پیشرفت و تعالی گام بردارند. خداوند به این خانواده محترم صبر روزافزون دهد و آن شهید بزرگ را با اولیاء محشور بگرداند. راهش پر رهرو باد.

پیش به سوی اربعین

عملیات حج تمام شد، حالا به عملیات بزرگتری می رسیم: اربعین حسینی (ع). امسال و با توجه به حذف ویزا وفراهم شدن زمینه تردد آسان تر زائران حسینی، این حماسه باشکوه تر از سال های گذشته برگزار خواهد شد. بنابراین لازم بود تا هرچه زودتر فعالیت های مرتبط آغاز شود. امسال تصمیم گرفتیم تا با توجه به تشتت وظایف و مسئولیت ها در درون جمعیت، یک قرارگاه مرکزی تشکیل بدهیم تا همه اجزا هلال احمر با هماهنگی کامل به استقبال فعالیت در این عملیات بزرگ بروند.

بنابراین دبیرکل جمعیت را در حکمی به عنوان رییس این قرارگاه و در احکام جداگانه ای روسای سازمان های داوطلبان، امداد و نجات، مرکز پزشکی حج و زیارت و مدیران کل حراست و روابط عمومی را به عنوان دیگر اعضای این قرارگاه منصوب کردم. توسعه خدمات پزشکی و سلامت مشخصا هم در داخل و هم خارج از مرزهای کشور،استفاده از ظرفیت های داوطلبی ،ارائه آموزش ها و اطلاع رسانی مناسب به زائران و ضرورت آغاز خدمات در زمان مناسب و تداوم آن تا اتمام کامل مراسم اربعین از نکاتی بود که در این احکام مورد تاکید قرار دادم.

سه مدرسه؛ هفت سال پس از زلزله

سفر به استان آذربایجان شرقی، از جمله دیگر برنامه های مرتبط با هفته دولت بود. هدف اصلی افتتاح سه مدرسه در منطقه زلزله زده ورزقان بود اما در این میان فرصت مناسبی برای بازدید از برخی پروژه های استان و دیدار با امدادگران در پایگاههای امدادونجات هم پیش آمد.

دقیقا هفت سال از زلزله تلخ و مرگبار ورزقان گذشته و ما در هفته دولت امسال توانستیم یک مدرسه ۴کلاسه مخصوص کودکان استثنایی در هریس، یک مدرسه ۱۲ کلاسه مجهز و بزرگ در ورزقان و یک مدرسه چهارکلاسه را در جاجان با اعتباری بالغ بر ۴۵ میلیارد ریال افتتاح کنیم. این مصداق بارز همان سخنی است که بارها تکرار کرده ایم: جمعیت هلال احمر همیشه در کنار مصیبت دیدگان است و آسیب دیدگان از حوادث را هیچ گاه فراموش نخواهد کرد، حتی اگر سال ها از آن حادثه گذشته باشد.
مردم این مناطق هنوز هم طعم شیرین خدمات هلال احمر را در آن حادثه بزرگ زیر زبان داشتند و قدردان همه امدادگران، داوطلبان و جوانان هلال احمری بودند که در آن روزهای سخت همراه و همدل شان بودند تا این غم بزرگ رفته رفته از دل ها پاک شود و زندگی شان به شرایط عادی بازگردد. حرف آخر را در مراسم افتتاح مدارس، پیمانکار سختکوش مدرسه بزرگ و زیبای ورزقان که به نام صلح نامگذاری شده، زد؛ که هلال احمری ها مظهر عشق و مشق و اشک هستند. به مردمان عشق می ورزند، فداکاری را مشق می کنند و همراه و همدل با مصیبت دیدگان شریک اشک ها و غم هایشان هستند.

در سوگ مهدی شادمانی

مهدی شادمانی عزیز در شهریور ماه بعد از چند سال مبارزه سرسختانه با سرطان به رحمت خدا رفت. برای او که دردمندانه در این جهان زیسته بود، مرگ یگانه شفای حقیقی بود تا سبکبار در محضر پروردگارش حاضر شود.

از همان مردادماه سال پیش که در اختتامیه جشنواره مدادقرمز از خودش و خانواده صبورش قدردانی کردیم، بنا بر قولی که داده بودیم در جمعیت هلالاحمر کنارش ماندیم تا با تمام توان به مبارزه با بیماری سرسختش ادامه دهد. او قهرمانانه زیست و تا لحظات آخر امیدش را از دست نداد. یادش برای همیشه با ما می ماند.

نکوداشت بازنشستگان

آئین نکوداشت بیش از سه دهه تلاش و خدمت صادقانه کارکنان بازنشسته جمعیت هلال‌احمر اواسط شهریور ماه برگزار شد و در آن از تعدادی از بازنشستگان تقدیر شد. این مراسم هرچند در روز جمعه برگزار شد، اما می بایست در آن حضور پیدا می کردم.

همه ما باید برای ارتقا و حفظ حیثیت جمعیت هلال احمر تلاش و سرمایه های انسانی و اجتماعی را در کنار هم جمع کنیم. بازنشستگان هلال احمر به عنوان یک سرمایه انسانی در حوادث غیرمترقبه زیادی تجربیات کسب کرده است و گنجینه‌ای ارزشمند محسوب می‌شود. امیدوارم همه ما حافظ خوبی برای سرمایه های انسانی جمعیت باشیم و روز به روز آن را ارتقا دهیم.سازمانی که برای آیندگان و کارکنان الگو باشد باید بازنشستگان را در اولویت کاری خود قرار دهد. وظیفه همه سازمان‌ها از جمله هلال‌احمر این است که مسیری را انتخاب کند که ارتباط ما با بازنشستگان مستمر باشد، چراکه بازنشستگی در جمعیت هلال احمر معنا ندارد. همه ما بعد از اتمام مسئولیت اداری یا پرسنلی سفیران و داوطلبان جمعیت هلال احمر در جامعه هستیم.

در این مراسم از معاون توسعه منابع انسانی و پشتیبانی جمعیت هلال احمر خواستم با برگزاری جلساتی به دنبال راهکارهایی برای استفاده بیشتر از تجربیات نیروهای بازنشسته جمعیت باشند.

در ابتدای مراسم هم مجتمع رفاهی بیمارستان نورافشار را افتتاح کردیم، جایی که می تواند محلی برای ایجاد فضایی با نشاط برای پرسنل هلال احمر همراه با خانواده باشد.

تحقیق و تفحص رد شد

مجلس شورای اسلامی همیشه همراه هلال احمر برای خدمت به مردم در روزهای سخت بوده است. متاسفانه پیرو حاشیه هایی که پس از بازداشت رییس سازمان تدارکات پزشکی پیش آمد، برخی از نمایندگان دچار ابهاماتی شدند و به همین دلیل هم طرحی در کمیسیون بهداشت و درمان مجلس برای تحقیق و تفحص در مجلس شکل گرفت. جلسه ای پیرامون همین موضوع گذاشتند و از بنده برای دفاع دعوت شد. با اطلاعات کامل در جلسه حضور یافتم و به تمامی ابهامات با دلایل روشن پاسخ گفتم. اغلب نماینگان کمیسیون از پاسخ ها قانع شدند و طرح مربوطه در کمیسیون بهداشت و درمان با اکثریت آرا رد شد.

سفر به خراسان جنوبی

سفر به استان خراسان جنوبی از مدت ها قبل در برنامه کاری ام قرار داشت اما هربار بنا به دلیلی عملی نمی شد. بالاخره در ماه شهریور و به بهانه اجرای طرح ملی نذرآب این فرصت پیش آمد و سفر تحقق یافت. نیمی از سفر به دیدار با استاندار و نماینده محترم ولی فقیه در استان و بازدید از پروژه های نیمه تمام استان گذشت که از دغدغه های مسئولان استانی بود. ساختمان اداری و یک مجتمع بزرگ تجاری از جمله پروژه هایی است که متاسفانه با بیش از ۹۰ درصد پیشرفت فیزیکی هنوز به سرانجام نرسیده است. بیرجند مجتمع تجاری ندارد و تنها پروژه موجود همین مجموعه بزرگ اداری- تجاری است که از سال ۱۳۹۱ توسط شرکت سرمایه گذاری هلال احمر شروع شده و قرار بوده در سال ۱۳۹۴ به اتمام برسد و حتی اغلب واحدهای آن هم پیش فروش شده اما هنوز هیچ چیز تحویل داده نشده است. این پروژه با مشکلات بسیاری دست و پنجه نرم می کند که آنها را با مسئولان استانی مرور و برای حل آنها به راهکارهایی رسیدیم. همانطور که در کنفرانس خبری این سفر هم عنوان کردم گرچه مشکلات موجود ربطی به دوره کاری من ندارد اما امیدوار هستم که در اسرع وقت بتوانیم حداقل این مجموعه مورد نیاز در استان را به نتیجه برسانیم.

علاوه بر همه اینها، خراسان جنوبی از یک سو به دلیل ضعف در زیرساخت های مواصلاتی یکی از پر تصادف ترین استان هاست و از سوی دیگر رکورددار زلزله های بالای هفت ریشتر در ایران است. در کنار همه اینها، خشکسالی هم به عنوان یک حادثه تدریجی زندگی مردم را آشفته کرده است. بنابراین باید تمهیدات ویژه ای برای مواجهه با این حوادث در این استان پهناور ولی کم جمعیت اندیشید.

نذرآب در نهبندان

دومین دوره طرح نذرآب که در نیمه های مرداد آغاز شده بود، در شهریور ماه به اوج خود رسید. سال گذشته این طرح در سه محور کمک به تامین آب شرب سالم، ارایه خدمات بهداشتی درمانی و کمک های حمایتی معیشتی همراه با خدمات فرهنگی در استان سیستان و بلوچستان انجام شد و نتایج و اثرات مطلوبی از خود بر جای گذاشت. امسال این طرح را به استان های همجوار در جنوب شرقی کشور یعنی بخش هایی از کرمان، هرمزگان و خراسان جنوبی نیز گسترش دادیم.

نذرآب در دوره دوم داوطلبانه تر برگزار شد و موسسات خیریه و عام المنفعه بیشتری با ما برای تسکین آلام مردم خشکسالی دیده همکاری کردند. سال پیش برای شروع و انجام این طرح دوبار به استان سیستان و بلوچستان سفر کردم و امسال برای بررسی نزدیک اجرای آن به خراسان جنوبی و شهرستان نهبندان آمدم، این بار در ایامی که به روزهای تاسوعا و عاشورا نزدیک می شدیم.

در بازدید از دومین طرح ملی نذرآب در روستاهای شهرستان نهبندان، تمامی خاطرات سیل فروردین ماه را به فراموشی سپردم. اینجا سرزمین خشکسالی است حتی اگر سیل گوش فلک را کر کرده باشد. در روستای چاه عباس، کودکان روستایی با یک دسته سینه زنی ساده به استقبالم آمدند، با هم عزاداری مختصری کردیم که در طول همه سال های گذشته اینقدر برایم دلنشین نبود. بعد از آن هم سری به کاروان سلامت خراسان رضوی زدیم که در این منطقه حاضر بود. بیماران مربوط به گوش و حلق و بینی را برای من کنار گذاشته بودند!

در ادامه سفر به نهبندان به روستای شند معصومه رسیدیم، جایی در نزدیکی های صفر مرزی با افغانستان. خشکسالی امان همه را بریده بود، لحظاتی را به دغدغه ها و گلایه های معتمد روستا گوش دادم. او می خواست من این مشکلات را به گوش همه برسانم؛ حق داشت و عرق شرمندگی را بر پیشانی همه ما نشاند. در آنجا دو مخزن بزرگ آب  توسط هلال احمر خراسان رضوی نصب شده بود که همه روستاییان را به شکرگزاری واداشته بود، در آن گرمای شهریورماهی لیوانی آب با زمزمه ذکر صلوات و «یا حسین» نوشیدیم، به امید آنکه روزهای بهتری برای این مردم رنجدیده در پیش باشد.

روستای محروم خواجه منجی کوه مقصد بعدی ما بود. ضمن دیدار با اهالی و مردمان صبور آن، سری هم به خانه یکی از شهدای روستا زدیم که گویا تا به حال پای هیچ مسئولی به آن باز نشده بود. در طول دوران مدیریتی ام از دانشگاههای علوم پزشکی بگیرید تا اکنون در جمعیت هلال احمر، با خانواده های شهدای عزیز انقلاب و جنگ بسیار دیدار داشته ام. تعداد آنها از حساب خارج است. به عنوان کسی که انقلاب و سپس دفاع مقدس را تجربه کرده ام، همه چیزمان را مدیون خون شهدا و ایثارگری رزمندگان و جانبازان می دانم و از دیدار با بازماندگان و قهرمانان ملی مان انرژی مضاعف برای کار و تلاش می گیرم.هر کدام از این دیدارها برایم لطفی تازه داشته است اما باور کنید بعداز این همه مدت، غریب ترین دیدار را درست در حوالی نقطه صفر مرزی و در روستای محروم و خشکیده “خواجه منجی کوه” با خانواده شهید افضل حسینی داشتم؛ در اتاقکی نمور و تاریک و در روستایی که مدتهاست با غول خشکسالی می جنگد؛ جایی که بزرگترین و ارزشمندترین پذیرایی خانواده شهید از ما یک لیوان آب بود!

نذرآب، مرهم است، درمان نیست اما در همین حد هم لبخند مهربانی را بر لبان خشکیده از بی آبی نشانده است.از خراسان جنوبی به تهران بازگشتیم، درحالی که زمزمه گلایه های معتمد روستای شند معصومه هنوز در گوش هایم بود.

در عزای امام حسین (ع)

در ایام عزاداری سید و سالار شهیدان، فرصتی پیش آمد و یک شب را در خدمت هیات امدادگران حسینی و در جمع امدادگران و کارکنان هلال احمر در محل استان تهران به عزاداری پرداختیم که مجلس ساده و پرشوری بود. در ایام منتهی به روزهای تاسوعا و عاشورا هم توفیق یافتم تا هم در مراسم عزاداری اباعبدالله (ع) در حضور مقام معظم رهبری شرکت کنم و هم در مراسم عزاداری ایام دهه اول محرم در نهاد ریاست جمهوری همراه با رییس جمهور و اعضا هیات دولت حضور داشته باشم. ان شاالله به برکت همین ایام و عزاداری ها بتوانیم انرژی مضاعفی برای خدمت به مردم و آسیب دیدگان بگیریم.

سربازان و آموزش همگانی

حدود ۸ تا ۱۰ هزار میلیارد تومان سالانه هزینه پاسخگویی و جبران خسارات ناشی از بلایای طبیعی در کشور است و تحقیقات علمی نشان می دهد که با صرف ۲۰ تا ۲۵ درصد این هزینه‌ها در آموزش به ویژه آموزش همگانی آمادگی در برابر سوانح، میزان قابل توجهی از این هزینه‌ها کاهش پیدا می‌کند. بدون تردید با شناسایی و طبقه بندی مخاطبان، تعیین نیازمندی‌های هر گروه از مخاطبان، اولویت‌بندی نیازمندی‌ها، تعریف برنامه‌های آموزشی به ازای هر گروه از مخاطبان، تعیین محتوی، گزینش رسانه، تهیه طرح های اجرائی و عملیاتی، پیگیری برنامه های اجرائی، ارزشیابی و سنجش اثربخش می‌تواند کمک موثری به ایجاد یک جامعه آماده در برابر مخاطرات داشته باشد.

یکی از این گروههای هدف مهم، سربازان وظیفه هستند.در بسیاری از نقاط جهان نیروهای نظامی اولین گروه‌های اجتماعی هستند که در صحنه حادثه پس از مردم محلی حاضر می شوند که با آموزش این نیروها می توان نقش موثری در مدیریت هدفمند ظرفیت نیروهای مسلح (به ‌عنوان یکی از دستگاه‌های حاضر و پاسخگو در حوادث) داشت.

سال گذشته در همین زمینه تفاهم نامه ای را با قرارگاه مهارت آموزی سربازان وظیفه ستاد کل بستیم تا به تدریج بتوانیم در سال حدود نیم میلیون سرباز را آموزش بدهیم.

در فاز پایلوت این طرح در سال ۹۷ حدود ۱۰ هزار نفر از سربازان دوره کمک‌های اولیه و آمادگی در برابر مخاطرات را گذراندند و نتایج گزارش‌های میدانی نشان می دهد که میزان رضایت شرکت کنندگان از این دوره‌ها بالا بود و بنابر گفته فرماندهان پادگان‌های مذکور سربازان این دوره‌ها را یکی از بهترین دوره‌های عملی و کاربردی گذارنده خود دانسته اند.در سال جاری پیش بینی شده است نزدیک به ۲۰۰ هزار نفر از سربازان وظیفه و از سال آینده نیز نزدیک به ۴۰۰ هزار نفر مورد آموزش قرار بگیرند.

در شهریور ماه در جلسه ای که با حضور سرلشکرباقری، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح درخصوص مهارت آموزی سربازان وظیفه در طول دوران خدمت برگزار شد،دستاوردهای حاصل از این همکاری مشترک را مرور کردم که مورد استقبال و تقدیر قرار گرفت.

استان تهران در کانون توجه

استان تهران استانی ویژه در کل کشور است و باید به دلیل شرایط خاصی که در جنبه های مختلف بر این استان حاکم است، نگاه ویژه ای به تهران داشته باشیم به همین خاطر هم در نخستین گام با تمامی اعضا شورای معاونین جمعیت هلال احمر به ساختمان این استان رفتیم و با حضور مدیران هلال احمر استان و روسای شعبه ها به بررسی مشکلات و فرایندها پرداختیم.

در این جلسه بر روی چند نکته تاکید کردم. نخست اینکه شهرداری تهران، تا هنگام ابلاغ قانون جدید مدیریت بحران متولی اصلی امدادرسانی در زلزله در پایتخت است و جمعیت هلال احمر در این موضوع، به عنوان یک سازمان کمک کننده باید پاسخگو باشد اما نقش و وظیفه مطالبه گری هلال احمر که چه اقداماتی برای آمادگی در برابر زلزله تهران لازم است انجام شود، باید مورد توجه ویژه قرار گیرد تا اگر حادثه ای رخ داد، تبعات آن کمترشود.

نکته دوم اینکه با توجه به وجود ۲۲ منطقه و همچنین جمعیت انبوه در تهران، باید عمق فعالیت های هلال احمر در این استان افزایش یافته و هر منطقه از شهر تهران را یک شعبه ویژه به حساب آوریم و حتی قبل از اصلاح ساختارهای جمعیت، شعبه های هلال احمر را در مناطق جغرافیایی شهرداری تهران احیا کنیم.

نکته سوم اینکه با توجه به نقش بی بدیل پایگاه های اقماری برای برون رفت از حوادث احتمالی در تهران این پایگاه ها به عنوان مرکز دپو، لجستیک و مدیریت فرماندهی برای هلال احمر در حوادث نقش بسیار مهمی دارند بنابراین از خزانه دار و دبیرکل جمعیت خواستم تا به این پایگاه ها نگاه ویژه ای داشته و برای تامین اعتبار مورد نیاز این پایگاه ها در تعامل با استانداری و سازمان برنامه و بودجه، تلاش کنند.

نکته دیگر هم این بود که تنها راه مقابله با زلزله در تهران؛ توجه به موضوع آموزش است، تهران برای مقابله با حوادث باید آماده تر، آموزش دیده تر و چابک تر باشد بنابراین باید ظرفیت های هلال احمر استان تهران و نقش آن را در ارایه آموزش های همگانی با انجام برنامه ریزی های دقیق؛ برجسته تر کنیم. به همین منظور لازم است با نظارت و سیاستگذاری ستاد و با تامین اعتبارات لازم، فعالیت های صف مرکز جمعیت هلال احمر به هلال احمر استان تهران واگذار شود. این موضوع تنها به حوزه آموزش مربوط نمی شود. به دلیل اینکه ستاد مرکزی هلال احمر در تهران مستقر است، به ادارات تهران توجه کمتری شده اما تنفیذ فعالیت های صف هلال احمر مرکز در حوزه های مختلف اعم از جوانان، داوطلبان، امداد و نجات، آموزش و … به هلال احمر تهران می تواند نقطه عطفی برای برجسته تر شدن فعالیت های هلال احمر این استان باشد.

پایان عملیات حج

عملیات بزرگ حج تمتع امسال در شهریور ماه پایان یافت. امسال ایام حضور زائران در سرزمین وحی طولانی تر بود و این یکی از تفاوت های با سال های گذشته بود و ترکیب سنی زائران نیز از تفاوت های دیگر امسال بود.۴۰ درصد زائران بالای ۶۰ سال سن داشتند و نزدیک به ۲۵ هزار نفر هم بالای ۷۰ سال بودند. همچنین نزدیک به یک هزار و ۷۰۰ زائر بالای ۸۰ سال بودند. همچنین در حج امسال یک هزار و ۵۰۰ زائر ما مستعد بیماری های مختلف بودند  که پیش از حج شناسایی شده بود.

سیاست ما همواره این بوده که تا جایی که ممکن است کسی را از این سفر حذف نکنیم و این مساله کار را هم سخت تر کرده بود. گرمای هوا نیز عامل دیگری بود که در شرایط رسیدگی به زائران تاثیر داشت. شرایط سیاسی هم تا حدودی موثر بود اما با این حال اگر در مجموع خوشبختانه امسال حج آرامی داشتیم و با توجه به آسیب شناسی‌ سال های گذشته، اکثر موانع مرتفع شده بود و خوشبختانه امسال هماهنگی خوبی هم میان دستگاه ها وجود داشت.

در مجموع ۶۶۰ هزار خدمات درمانی مختلف در حج به زائران ارائه دادیم و در واقع به طور میانگین هر زائر تقریبا سه تا چهار بار خدمت از ما دریافت کرد. فوتی های ما هم بالای شصت سال بودند که سه چهارم آنها به دلیل مشکلات قلبی بودند.

در کنار مردم کشمیر

خبرهای خوبی از اوضاع کشمیر به گوش نمی رسد. متاسفانه درگیرها بالا گرفته و مسلمانان زیادی هم در سختی قرار گرفته اند. با توجه به اخبار رسیده در شهریورماه تصمیم گرفتم تا در نامه ای به روسای هلال احمر پاکستان و صلیب سرخ هند، آمادگی خودمان را برای کمک به مردم مسلمان کشمیر اعلام کنم.

در این نامه ها خطاب به همکاران خودم در این دو کشور تاکید کردم: «همانگونه که مطلع هستید، بحران کشمیر و آخرین تحولات رخ داده در این منطقه، موجب ایجاد نگرانی های زیادی در خصوص وضعیت غیرنظامیان شده است.از این رو ما به عنوان یکی از اعضای نهضت بین المللی و همچنین براساس رسالت و ماموریتی که برعهده داریم، تعهد خود را به ارائه کمک و تقلیل آلام بشری غیرنظامیان آسیب دیده در این منطقه اعلام می داریم.بنابراین، جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران آماده همکاری با جمعیت ملی شما در این زمینه می باشد».

تفاهمی با پیام نور

یکی از وظایف عمده ما در مراکز و کانون های قدرتمند اجتماعی، گسترش آموزش همگانی است و از هر ظرفیتی در این زمینه از جمله آموزش کادر پرسنلی در این مراکز و کانون ها، استفاده می کنیم. ما باید اصول آموزشی حفظ جان خود در حوادث را به مردم آموزش دهیم تا بتوانیم از عواقب حوادث بکاهیم. دانشگاهها در زمینه آموزش های همگانی ظرفیت بسیار مناسبی به شمار می آیند. باید با همکاری های دوجانبه بتوانیم از اینظرفیت ها استفاده کنیم.

در روزهای نزدیک به شروع سال تحصیلی جدید، فرصتی پیش آمد تا این همکاری ها دوجانبه را از دانشگاه پیام نور آغاز کنیم. با حضور دکتر محمدرضا زمانی؛ رئیس دانشگاه پیام نور و تعدادی از مدیرانش در ساختمان صلح تفاهم نامه ای را برای توسعه همکاری های فی مابین امضا کردیم.

دانشگاه پیام نور با ظرفیت ویژه ۴۰۰ هزار دانشجو و ۵۰۰ نمایندگی در سراسر کشور به عنوان بزرگترین دانشگاه دولتی فعالیت دارد که این ظرفیت بالا می تواند در جهت ارتقا سطح آگاهی و آمادگی مردم و همچنین کمک به ارائه آموزش های همگانی به دانشجویان مورد استفاده قرار گیرد.

در میان معاونان امدادونجات

گردهمایی معاونان امدادونجات سراسر کشور امسال در شهریور ماه برگزار شد و بعد از حوادث بزرگ شش ماهه اول، گردهمایی مهمی محسوب می شد. در جمع آنها حاضر شدم و ضمن تقدیر ا زتلاش های شان در سیل و امدادونجات تابستانه، چندین نکته مهم را یاد آور شدم:

سازمان امدادونجات پیشانی کار جمعیت هلال احمر است. این به معنی برتری سازمان امداد و نجات نسبت به سایر مجموعه های هلال احمر نیست اما مردم بیشتر ما را با این فعالیتمان می شناسند و ضرورت دارد که در این بخش اقدامات ما با جدیت بیشتری انجام شود.

سازمان امدادونجات فوریت هاست. زمان در آن ارزشی حیاتی دارد و از این حیث کار کردن در آن سخت و دشوار است. ما با جان آدم ها سروکار داریم و این ارزشمندترین چیز در دنیاست. در سیل فروردین امسال دیدیم که همه ارکان نظام جمهوری اسلامی تمام تلاش خود را کردند تا حتی به بهای ازدست رفتن مزارع و پل ها و خانه های بسیار، اما جان انسان های کمتری به خطر بیافتد. در همین سیل امسال شاهد بودیم که بالغ بر ۳۰۰ هزار نفر در استان های مختلف توسط هلال احمر و با زحمات شما و امدادگرانمان در نقاط امن اسکان موقت پیدا کردند، جمعیتی که از کشور ایسلند هم بیشتر است و این نشان می دهد که اگر این فداکاری ها و زحمات نبود تلفات سیل ویرانگر امسال بسیار بیشتر می بود. از همین رو نخستین توصیه و درخواست من این است که سرعت عمل در فرایندهای امدادونجات باید افزایش یابد. سرعت ما در رسیدن به مصدوم در جاده، کوهستان و ساحل باید روز به روز کمتر شود تا در لحظات طلایی بتوانیم به یاری آسیب دیدگان برسیم.

آموزش نکته اساسی است. هیچ وقت نباید خودمان را از آموزش های تخصصی بی نیاز بدانیم. هر کسی در هر جایگاهی و با هر میزان مهارتی باید مدام در حجال بازآموزی باشد. در این زمینه باید با همکاری متقابل با معاونت آموزش سعی کنید تا نیروهای تخصصی هلال احمر چه در میان کادر و چه در میان اعضای داوطلب مدام در مسیر آموزش و بازآموزی قرار بگیرند.آموزش را باید جدی بگیریم و خودمان را از آن فارغ ندانیم. چرا که اثرگذاری هر آموزشی مدتی مشخص است و پس از آن بازآموزی و فراگیری آموزش های جدید باید صورت بگیرد.

خوشبختانه و یا متاسفانه حجم حوادث در دو سال گذشته سطح آمادگی تیم های امدادی ما را بالا برده است اما این بدان معنا نیست که برای تمرین مداوم در مواجهه با حوادث سهل انگاری کنیم. من میزان مانورهای تخصصی را در سطح کشور هنوز ناکافی می بینم. تنها با تمرین مداوم است که می توانیم سطح آمادگی خود را به همین میزان مطلوب نگه داریم.

یکی از دغدغه های اصلی من وضعیت امدادگران و نجاتگران ما در پایگاه های امداد و نجات است. در دو سال گذشته بیش از نیمی از پایگاه های کشور را دیده ام و با امدادگران گفت و گو کرده ام. همه آنها از اینکه پاسخ مناسبی به درخواست های منطقی و درستی که دارند، داده نشده گله مند هستند و حق هم با آنها است. در حال حاضر ۵۰ هزار نفر خالصانه از جان مایه می گذارند و با حداقل امکانات در حواث مختلف حضور پیدا می کنند و در موارد بسیار زیادی از تلفات جلوگیری می کنند و هموطنانمان را نجات می دهند و در نهایت اقدامات آنها موجب افتخار جمعیت هلال احمر می شود. باید بیشتر قدردان آنها باشیم و به خواسته هایشان رسیدگی کنیم. اما حل این مشکلات بصورت موردی خلاف عدالت است و خودش به نوعی تبعیض محسوب می شود. بنابراین باید چاره ای اندیشید و در این مسیر مشکلات انباشته شده را بصورت سیستمی و تدریجی حل کرد. طرح ساماندهی امدادگران از همین رو مدتی است که فکر همه ما را مشغول کرده و انشاالله بتوانیم در این زمینه قدم های اساسی برداریم. خوشبختانه همه ارکان جمعیت در این زمینه اتفاق نظر دارند اما همانطور که همه می دانیم برخی تصمیم گیری ها در این زمینه ها فراتر از جمعیت و با مشارکت دولت و مجلس باید صورت پذیرد. امیدوارم که تلاش های همگانی در این خصوص بتوانیم آنها را نیز با خود همراه کنیم.

متاسفانه تا چند سال گذشته ما یا پروتکل های امدادی و برنامه پاسخگویی به بحران ها نداشته ایم و یا بسیار قدیمی بوده است. هم اکنون با تلاش های صورت گرفته، برنامه پاسخگویی جمعیت هلال احمر به بحران ها (EOP) تقریبا نهایی شده است. لازم است برای پیاده سازی این برنامه همه تلاش کنند و هماهنگی های لازم از کوچکترین شعبه تا سطح ستاد جمعیت ایجاد شود. قاعدتا این برنامه بصورت مداوم و بر حسب تجربیات آتی می تواند بازنگری شود و شما باید حتما در این زمینه حساسیت های لازم را داشته باشید.

دنیای جدید، عصر نوآوری و تکنولوژی است. ما باید مدام خودمان را به تکنولوژی های جدید مجهز کنیم. اما پیش از دستیابی به آنها باید در باورهای خودمان تجدید نظر کنیم. باید به فناوری های جدید ایمان داشت و برای مشکلات موجود به دنبال راه حل های فن آورانه بود. در این زمینه می بایست همه شما تلاش کنید تا به نیروهای خلاق و نوآور فرصت رشد داده شود. بسیاری از فرایندها و مکانیزم های ما برای کمک به مردم اکنون کهنه شده است. شما فقط به همین فرایند توزیع اقلام پس از بحران ها که هم اکنون بر مبنای دفترچه امدادی است نگاه کنید، آیا با تکنولوژی های جدید ارتباطی نمی شود راه حل ها و مکانیزم های بهتری پیدا کرد؟ در این زمینه پیشنهاد می کنم مشکلات خودتان در زمینه های مختلف امدادونجات را لیست کنید و با همکاری معاونت آموزش و پژوهش بنشینید و برای یافتن راه حل های فن آورانه چاره جویی کنید.

حادثه در ذات خودش پیش بینی ناپذیر است اما ما هم نباید منتظر حادثه بنشینیم و دست روی دست بگذاریم. دیده بانی مستمر برای پایش حوادث احتمالی باید در دستور کار قرار گیرد. و در ادامه باید از بخش ها، نهادها و دستگاههای مسئول دیگر مطالبه گر باشیم. وقتی حوادث متعدد در پیچ یک جاده تکرار می شود باید آن نقطه حادثه خیز گزارش و برای رفع آن پیگیری های لازم انجام شود. اگر در یک بافت جمعیتی و زلزله خیز خانه های قدیمی وجود دارد باید برای مقاوم سازی آنها مطالبه گری شود. این به نوعی علاوه بر پیشگیری به نوعی سبک تر کردن کار خود ما هم هست. پس باید به جای اقدامات واکنشی به حوادث به دنبال دیده بانی و پایش مستمر خطرات نیز باشیم.

دومین تقدیر رییس جمهور

دومین تقدیر ریاست محترم جمهور از خدمات جمعیت هلال احمر در سال جاری نصیب طرح ملی نذرآب شد؛ از تقدیر در ارایه خدمات به سیلزدگان در فروردین به تقدیر از حمایت از آسیب دیدگان ناشی از خشکسالی در شهریورماه رسیدیم.

ماجرا از این قرار بود که چندی پیش سکینه الماسی، عضو کمیسیون انرژی مجلس و نماینده مردم دیر، کنگان، جم و عسلویه در مجلس شورای اسلامی در نامه‌ای خطاب به رئیس جمهوری نوشته بود  «همانگونه که مستحضر هستید کشور در طول ۶ ماهه اول سال جاری در برخی نقاط، درگیر سیل ویرانگر و در برخی نقاط دیگر درگیر خشکسالی بود.

متاسفانه خسارات بسیاری به مردم در سیل فروردین ماه وارد شد و ادامه خشکسالی‌های متعدد، هموطنان‌مان را مخصوصا در نواحی جنوب شرقی کشور با سختی بسیار روبرو کرد.خوشبختانه علی‌رغم همه این مشکلات شاهد آن بودیم که جمعیت هلال‌احمر هم در مسئله امدادرسانی به آسیب دیدگان در سیل در استان‌های مختلف سیل زده و هم در تسکین آلام مردم درگیر در حادثه خشکسالی در استان های جنوب شرقی کشور با طرح زیبای “نذر آب” بسیار موفق و موثر عملکرد کرد.بنابراین برخورد لازم می دانیم تا از اقدامات این نهاد امدادی در راستای تسکین آلام، کمک به آسیب دیدگان، محرومیت‌زدایی و رفع نیازهای دردمندان تقدیر نماییم.بدون تردید حمایت‌های حضرتعالی از اینگونه اقدامات گام موثری در مسیر نهادینه‌سازی و ارتقاء اینگونه فعالیت‌ها در کشور خواهد بود.»

در پاسخ به این نامه، محمود واعظی، رئیس دفتر رئیس جمهوری با رونوشت نامه مذکور به جمعیت هلال احمر اعلام کرد: «حسب نظر رئیس جمهور محترم از اقدامات انجام شده تشکر می‌شود.»

جلسه شورای عالی در سالگرد زلزله طبس

جلسه شورای عالی هلال احمر دوشنبه ۲۵ شهریورماه با حضور جمعی از اعضا برگزار و گزارشی از اقدامات یک ماهه اخیر ارائه و بحث و بررسی های لازم انجام شد.

این جلسه شورای عالی جمعیت در حالی برگزار می شد که در سالگرد زلزله ۷٫۸ ریشتری طبس با حدود ۲۵ هزار کشته قرار داشتیم. در این جلسه با اشاره به تصویب قانون جدید مدیریت بحران کشور، اظهار امیدواری کردم که بتوان با توجه به ظرفیت های این قانون برای کاهش تلفات ناشی از سوانح و حوادث بزرگ اقدامات موثری انجام داد.

در این جلسه محمد نصیری، رئیس سازمان داوطلبان گزارشی از برگزاری دومین دوره طرح نذرآب در استان های جنوب شرقی کشور ارائه کرد و با مشارکت اعضا بررسی های لازم برای افزایش سطح کیفی و کمی این طرح بحث و تبادل نظر شد.ارائه گزارشی از خدمات جمعیت هلال احمر در مراسم تمتع امسال از سوی دکتر حلی ساز، رئیس مرکز پزشکی حج و زیارت از دیگر بخش های این جلسه بود.

تغییرات جدید مدیریتی

در شهریور ماه جابه جایی در سطح مدیران ارشد جمعیت انجام شد تا با آمادگی بیشتری به استقبال روزهای پیش روی برویم. برخی از این جابه جایی ها اجتناب ناپذیر و برخی نیز طبث برنامه های قبلی بود.

سال گذشته آقای علایی با متانت، جدیت و تجربه خود با توجه به شرایط هلال احمر به عنوان رئیس حوزه ریاست منصوب شدند با آرامش کامل تلاش بسیاری برای پیشبرد امور کردند و اکنون آقای حبیب درگاهی به عنوان رئیس جدید حوزه ریاست، با سابقه تشکیلاتی و فعالیت بسیار در هلال احمر،  مسئولیت های ایشان را ادامه می دهند.

حوزه پشتیبانی به واسطه فعالیت های متعدد و متنوع با موضوعات چالشی زیادی رو به رو است. آقای غیبی، مدیرعامل سابق هلال احمر اردبیل در ۱۵ ماه اخیر با تجربه، ارتباط، پیگیری و جدیت تلاش کرد تا مدیریت حوزه پشتیبانی به نحو مناسبی انجام شود. هم اکنون دکتر مومنی از مدیران عامل بسیار موفق در استان بسیار مهم اصفهان این مسیر را ادامه می دهد.

با توجه به شرایط خاص سازمان تدارکات پزشکی در حال حاضر از دکتر صفاریه، معاونت بهداشت و درمان درخواست کردیم تا این مسئولیت را قبول کند. سازمان تدارکات پزشکی همواره منشاء خدمات بسیاری بوده اما در سال های اخیر حاشیه های زیادی برای آن ایجاد شده که بخشی از قبل بوده و اکنون به جایگاهی رسیده است که باید توجه جدی به آن شود. و در این میان با توجه به خالی شدن پست مدیریت بهداشت و درمان، وی به انتصاب دکتر سبحانی که از نیروهای با تجربه هلال احمر در داخل و خارج کشور و آشنا با این معاونت است به عنوان سرپرست منصوب شد.

با توجه به مسئولیت آقای فراتی مدیرکل سابق مجامع و مدیرکل جدید بازرسی جمعیت، در این حوزه نیز آقای دکتر افشین یگانه از سوی دبیرکل به عنوان جایگزین آقای فراتی در اداره کل مجامع و امور استان ها منصوب شد.

سه نکته امیدبخش در قانون مدیریت‌بحران

در شهریورماه بالاخره قانون جدید مدیریت بحران بعد از سال ها تلاش در دولت و مجلس، ابلاغ شد. قانونی که ظرفیت های خوبی برای اجرا دارد. در همین زمینه و با استقبال از بندهای پیشگیرانه در این قانون یادداشتی با عنوان «سه نکته امیدبخش در قانون مدیریت‌بحران»در روزنامه ایران نوشتم؛ بدین شرح:

همین چند روز پیش سالگرد زلزله طبس بود؛ ۴۱ سال پیش بزرگترین زلزله تاریخ کشور با ۷٫۸ ریشتر بزرگا تقریباً شهر طبس را با خاک یکسان کرد و ۱۵ تا ۲۵ هزار نفر را کشت. کمی قبل‌تر در مردادماه، سالگرد زلزله ورزقان بود، کمی قبل‌تر یک سیل ویرانگر آمد و قبل‌تر سقوط هواپیما و زلزله کرمانشاه و…؛ خشکسالی دست از سرمان بر نمی‌دارد و سوانح ترافیکی هم رکورد دار مرگ و میر است. در چنین کشوری که از میان ۴۳ نوع حادثه در دنیا قابلیت بروز بیش از ۳۰ حادثه را در خود جای داده، بالاخره در شهریور ماه۱۳۹۸به یک قانون جامع برای مدیریت بحران در کشور رسیده‌ایم. خوشبختانه دولت دوازدهم این قانون مهم را به سرانجام رساند و در کارنامه اعمال و دستاوردهای خود ثبت کرد. در اینجا می‌خواهم به همین مناسبت به سه نکته امیدبخش در این قانون مهم و حیاتی برای کشورمان اشاره کنم.

 اول اینکه؛ تازه‌ترین رویکردها و جدیدترین دستورالعمل‌های جهانی در حوزه مدیریت بحران، هم‌اکنون روی یک اصطلاح تکیه دارند: تاب‌آوری؛ موضوعی که در کشور ما تا به حال کمتر مورد توجه قرار گرفته و جای خوشحالی است که در قانون مدیریت بحران کشور این کمبود تا حدودی جبران شده است. باید در برابر حوادث و بحران‌ها، جامعه‌ای تاب آور داشته باشیم. چنین جامعه‌ای هم آسیب کمتری از بحران می‌بیند و هم زودتر به حالت عادی بازمی گردد.

دوم اینکه؛ پایش و دیدبانی از یک سو و حرکت به سمت نظام‌های پیشگیرانه در مقابل فرایندهای واکنشی و پاسخ دهنده یک نیاز ضروری برای مدیریت بحران کشور بود. موضوعی که همه بر آن اذعان داشتند اما به‌صورت قانونی و نظام مند محملی برای اجرا نداشت. هم‌اکنون یکی از پایه‌های قانون جدید مدیریت بحران کشور، مبحث پیشگیری و کاهش خطر و مدیریت ریسک در حوادث است. نباید بنشینیم تا حادثه‌ای رخ دهد. همه مسئول هستیم در حوزه وظایف خویش، خطر را کاهش و از بروز حادثه پیشگیری کنیم.

سوم اینکه؛ یک واحد آموزش به مردم مساوی چند واحد کاهش هزینه‌ها در زمان بروز بحران است. در حوادث اخیر این موضوع را به چشم دیده‌ایم. متأسفانه مردم کشور ما به نسبت ریسک بروز حوادث، برای مواجهه با آن آمادگی ندارند. خوشبختانه در قانون جدید مدیریت بحران بحث آموزش‌های همگانی در مرکز توجه قرار گرفته است. از یک سو وزارت آموزش و پرورش، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مأمور شده‌اند با همکاری جمعیت هلال احمر به تدوین واحدهای درسی برای آموزش مواجهه با حوادث بپردازند و از دیگر سو سازمان صداوسیما مأموریت یافته با همکاری جمعیت هلال احمر برای آموزش همگانی به مردم تلاش جدی نماید.

بدون تردید با برنامه‌ریزی مناسب براساس این ظرفیت‌های مناسب در قانون جدید می‌توان امیدوار بود تا بروز حادثه و بحران را نه به‌عنوان یک «احتمال» بلکه به‌عنوان یک «واقعیت» بپذیریم و برای مدیریت آن برنامه‌ریزی داشته باشیم؛ این بار نه بعد از وقوع بلکه پیش از آن.

کمک های نقدی؛ همچنان پشت در تحریم ها

در آخرین سفر به ژنودیداری با پیتر مائور، رییس کمیته بین المللی صلیب سرخ داشتم و درباره نحوه انتقال کمک های نقدی جمع آوری شده برای سیل زدگان به داخل کشور با توجه به تحریم های مالی مذاکراتی داشتم. پس از بازگشت به تهران هم مجددا نامه ای برای ایشان فرستادم تا در این زمینه تسریع صورت پذیرد.

پیتر مائورر در نامه‌ای برخی اقدامات صلیب سرخ را برای رفع اثر تحریم های ظالمانه آمریکا بر اقدامات بشردوستانه را تشریح کرد. او در نامه خود که شهریور ماه به دست ما رسید آورده است: «پیرو جلسه‌ای که در تاریخ ۲۰ آوریل در ژنو با هم داشتیم، از شنیدن این خبر که دفتر نمایندگی کمیته بین‌المللی صلیب‌سرخ در جمهوری اسلامی ایران عهده‌دار پیشنهاد راه‌حلی محتمل و ممکن برای انتقال وجوه نقدی میان فدراسیون بین‌المللی و جمعیت هلال احمر ایران به منظور پاسخگویی به سیل شده است، خرسند شدم. در بازدید اخیری که از واشنگتن داشتم، موضوع موانع تحمیل شده بر سازمان‌های بشردوستانه را مطرح کردم. مطمئنا این موضوع یکی از نگرانی‌ها و دغدغه‌های ما است که کماکان باقی مانده و ما در گفت‌وگوهای خود با دولت‌ها آن را مورد تاکید قرار خواهیم داد. در عین حال ما باید به مذاکرات خود در زمینه ایجاد یک کانال مالی برای انتقال وجوه نقدی کمیته بین‌المللی صلیب‌سرخ به ایران ادامه دهیم. امیدواریم در این زمینه پیشرفت و گشایشی حاصل شود و شما را در جریان آخرین تحولات مربوط به این مهم قرار خواهیم داد.»

اقدامات آنها برای رفع این مشکل همچنان برای ما رضایت بخش نیست اما مذاکرات و فشارهای بین المللی خود را همچنان ادامه می دهیم.

دکتر علی اصغر پیوندی

رییس جمعیت هلال احمر

شهریورماه ۱۳۹۸